Frítíminn – Page 52 – Miðstöð fagfólks i frítímaþjónustu

Verkfæraþristur – Guðmundur Ari

Við erum að fara af stað með nýjan lið hér á Frítímanum sem við kjósum að kalla „Verkfæraþristur”. Í Verkfæraþristi fer fram stutt kynning á einstaklingi með reynslu af vettvangi frítímans. Einstaklingurinn kynnir svo til leiks þrjár æfingar sem eru í uppáhaldi hjá honum þegar hann vinnur með hópum. Ein æfingin á að vera ísbrjótur, nafnaleikur eða orkuskot. Önnur æfingin skal vera Hópeflis, samvinnu og/eða traustæfing. Þriðja æfingin skal svo vera ígrundunar- eða enduvarpsæfing. Markmiðið með Verkfæraþristinum er að deila þekkingu hvort með öðru og skapa gagnabanka sem hægt er að nýta við skipulagningu á hópastarfi.

Nafn: Guðmundur Ari Sigurjónsson

Aldur: 26 ára

Starf: Verkefnastjóri í félagsmiðstöðinni Selinu og ungmennahúsinu Skelinni. Formaður Félags fagfólks í frítímaþjónustu. Umsjónarmaður Ungmennaráðs Seltjarnarness.

Menntun: B.A. í Tómstunda- og félagsmálafræði

Uppáhalds verkfæri í hópastarfi: More Than One Story! 🙂

Ísbrjótur, nafnaleikur eða Orkuskot (energizer)

Patí, patí, patí, quack quack!

Markmið:

Að koma blóðinu á hreyfingu
Nota röddina
Snerting
Hækka orkustig hópsins
Fíflast og hlæja

Fjöldi: 7+
Tími: 20 mínútur
Hvað þarf til?: Ekkert
Undirbúningur: Enginn
Framkvæmd:

Fá alla til að fara í allir dansa kónga röð.
Valfrjálst hvort maður hvetur þátttakendur til að gefa næsta manni smá axlanudd áður en lengra er haldið.
Næst er leikurinn útskýrður en hann er s.s. þrjár umferðir af labbi í halarófu og að gefa frá sér andahljóð á sama tíma.
Fyrst á hópurinn að túlka „pabba önd” sem gengur stór og klunnaleg skref og gefur frá sér djúpt „quack quack, quack quack!” hljóð í hverju skrefi.
Því næst á hópurinn að ganga um sem „mamma önd”. Hún er með stórar mjaðmahreyfingar og gefur frá sér kvenlegt „quack quack, quack quack!”
Að lokum gengur hópurinn um sem andarunginn sem tipplar á tánum og syngur „patí, patí, patí, quack quack!” Patí er sungið á hverju skrefi og svo þegar kemur að „quack quack” hópar hópurinn.
Mikilvægt er að hópurinn sé samtaka og syngi með.
Næst er hægt að endurtaka allan leikinn með hendur á mjöðum. Á eftir því er svo hægt að endurtaka með hendur á ökklum en þá þarf hópurinn að krjúpa. Hvert skref eykur erfiðleikastigið og þarf að meta hópinn hverju sinni.

Enduvarp: Oftast tek ég þessa æfingu sem létta upphitunaræfingu og fer svo beint í áframhaldandi hópavinnu. Það er þó hægt að sjálfsögðu hægt og hugsanlega best fatta ég þegar ég er að skrifa þetta að loka æfingunni með því að spyrja hann útí sína upplifun og gefa einstaklingum færi á að tjá sig um æfinguna og framkvæmdina, hvað stóð uppúr og hvað var krefjandi.

Hópeflis-, samvinnu og/eða traustæfing (team building)

Stólað yfir hafið

Markmið:

Stuðla að samvinnu innan hópsins
Auka traust innan hópsins
Fá hópinn til að setja sér markmið
Snerting
Fíflast og hlæja

Fjöldi: 10+
Tími: 60 mínútur
Hvað þarf til?: Jafn marga stóla og þátttakendur
Undirbúningur: Ákveða upphafs- og endapunkt sem hópurinn þarf að ferðast á milli án þess að snerta jörðu. Lengdin á leiðinni ákveður að mestu lengdina á æfingunni svo gott er að taka mið af tímanum sem ætlaður er í æfinguna þegar leiðin er ákveðin. Gott er að hafa hindranir eins og dyragættir og beygjur með.
Framkvæmd:

Raða upp stólum á byrjunarpunkti og fá alla þátttakendur til að standa upp á stól.
Útskýra æfinguna fyrir þátttakendum. Markmið hópsins er að komast á endapunktinn án þess að snerta jörðu. Hópurinn þarf að hjálpast að til að ná alla leið. Setja leikinn af stað.
Þegar þátttakendur leggja af stað tekur hópstjóri stól af þeim sem oftast kallar á sterk viðbrögð hópsins. Þá útskýrir hópstjórinn að hann muni reyna fjarlægja eins marga stól og hægt er. Hann hvetur hópinn til að setja sér markmið hvað hann telur að hann þurfi marga stóla til að klára æfinguna.
Hópstjóri fjarlægir svo eins marga stól og hægt er á leiðinni. Mikilvægt er að gera æfinguna krefjandi svo hópurinn þurfi að þjappast saman, halda hvert öðru og hafa fyrir þessu. Hafa skal þó í huga að markmiðið er þó að hópurinn klári æfinguna.
Þegar hópurinn kemst svo á endapunktinn eru taldir þeir stólar sem eftir eru.

Enduvarp:

Afar mikilvægt er eftir þessa æfingu að setjast niður með hópnum og fara yfir æfinguna.
Hægt er að byrja á því að skoða framkvæmdina og hvernig gekk út frá markmiðinu sem hópurinn setti sér.
Því næst er hægt að spyrja hópinn útí hvernig honum fannst hann hafa unnið saman. Hvernig setti hann sér sameiginlegt markmið? Tók einhver frumkvæði? Var leitað af niðurstöðum sem allur hópurinn var sáttur við? Voru sumir meira virkir en aðrir? Hver voru mismunandi hlutverk hópmeðlima? Afhverju?
Að lokum er gott að skoða upplifun einstaklingana á æfingunni. Hvað fannst þeim krefjandi og hvað stóð uppúr.

Endurvarp (debriefing) eða ígrundun (reflection)

Steinamat

Markmið:

Að fá einstaklinga til að líta um öxl, rifja upp og leggja mat á verkefni, upplifun eða reynslu.
Virkja alla til að hugsa og mynda sér skoðun án þess að setja of mikla pressu á hvern og einstakling til að tjá sig fyrir framan allan hópinn.

Fjöldi: 5+
Tími: 10-60 mínútur
Hvað þarf til?:

Undirlag sem hægt er að merkja stórar hring á. T.d. fjöru, sand eða möl
Einn stóran stein og jafnmarga minni og þátttakendur eru margir

Undirbúningur:

Útbúa spurningar sem spyrja á hópinn sem hægt er að meta á skala. T.d. frá góðu til slæms
Draga stóran hring í sandinn eða hvaða yfirborð sem æfingin fer fram á
Setja stóra steininn í miðjan hringinn og útdeila minni steinunum á hvern þátttakenda

Framkvæmd:

Útskýra æfinguna fyrir þátttakendum.
Hópstjóri spyr svo spurningar eða kemur með fullyrðingu.
Þátttakendur stíga inn í hringinn og staðsetja steininn sinn eftir því hvar þeir staðsetja sig á skalanum sem hópstjórinn gefur. Dæmi: Hópstjóri setur fram fullyrðinguna „ég lærði mikið af nýjum hlutum á þessu námskeiði” og biður svo þátttakendur til að stíga inn í hringinn og staðsetja steininn sinn þar sem miðjan er að vera 100% sammála og útjaðar hringsins þýðir að einstaklingur sé ósammála.
Hópstjóri gefur svo 2-3 einstaklingum færi á að segja frá hvar þeir staðsetju sinn stein og afhverju. Mikilvægt er að þetta sé ekki skylda heldur aðeins valfrjálst. Hópstjóri metur útfrá fjölda hópsins og tíma hversu margir fá að segja frá í hverri umferð.
Þátttakendur ná svo í steininn sinn og spurð er önnur spurning eða fullyrðing lögð fram

Enduvarp: Æfingin er í heild sinni endurmat á stærra verkefni eða ferðalagi sem hópur hefur gengið í gegnum saman. Hægt er þó að enda æfinguna á að spyrja hópinn hvernig honum hafi fundist framkvæmdin á æfingunni hafa gengið, hvernig honum hafi liðið á meðan á æfingunni stóð. Hvað var krefjandi fyrir þátttakendur og hvað stóð uppúr.

Ég skora á góðvin minn og bekkjarbróðir, Boga Hallgrímsson til að koma með næsta verkfæraþrist!

Skilgreining á hugtökum á vettvangi frítímans

Þegar sessunautur minn á ráðstefnunni Íslenskar æskulýðsrannsóknir rakst á setningu sem stuðaði hann úr nýsamþykktri stefnu í æskulýðsmálum fyrir árin 2014-2018 spruttu fram líflegar umræður um hugtök og hugtakarugling á vettvangi frítímans. Setningin er svohljóðandi:

„Stuðla að jafnvægi milli þátttöku í æskulýðsstarfi, öðru frístundastarfi, fjölskyldulífi og námi.”

(Menntamálaráðuneytið, 2014)

Umræðan sem fór af stað snéri s.s. að því hver væri munurinn á æskulýðsstarfi og öðru frístundastarfi. Allir sem tóku þátt í umræðunni voru sammála um að frístundastarf og tómstundastarf væri sama hugtakið og að æskulýðsstarf myndi svo flokkast þar undir. Ég viðurkenni að ég var sjálfur ansi hvumpinn yfir þessum hugtakaruglingi en þegar ég les þetta nú aftur er ég hjartanlega sammála þessari setningu.

Ungmenni getur tekið þátt í æskulýðsstarfi, námi, fjölskyldulífi og öðru frístundastarfi sem gæti t.d. verið málfundarfélag með fullorðnum einstaklingum. Það myndi flokkast undir frístundastarf en ekki æskulýðsstarf. En þessar endalausu umræður kalla alltaf eftir því að tekið verði á skarið og hugtök skilgreind.

Nú stendur yfir mikil vinna og er það gott og vel en ég vil leggja mitt á vogaskálarnar og koma með skilgreiningar á þessum helstu hugtökum. Ég vona að sem flestir verði ósammála mér og blandi sér í umræðuna með sínar uppástungur. Svona stilli ég upp hugtökum og uppröðun á þeim. Ég leitast svo við að skilgreina hugtökin fyrir neðan myndina.

Skilgreiningar á helstu hugtökum

Frítími (e. free time)

Frítími er allur sá tími sem við höfum til aflögu og ráðum hvernig við ráðstöfum. Með öðrum orðum tími sem við erum ekki bundin verkefnum, starfi, skyldum eða þörfum. Við getum bæði nýtt þennan tíma til góðra hluta og slæmra.

Tómstundir / frístundir (e. leisure)

Engin eðlismunur er á hugtakinu tómstundir og frístundir. Það er hægt að rökræða þetta lengi en þetta er svipað og fólk sem eyðir tíma sínum í að rökræða hvort maður segir „gat” eða „eyða” þegar frí er milli kennslustunda í stundatöflu. Tóm stund eða frí stund er sami hluturinn og smekksatriði hvað fólki finnst fallegra. Það er bara gott og blessað.

„Í grundvallaratriðum má segja að tómstundir eigi sér stað í frítíma. Tómstundir eru því athöfn, hegðun eða starfsemi sem á sér stað í frítímanum og flokkast sem tómstundir að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Þau skilyrði eru að einstaklingurinn líti sjálfur á að um tómstundir sé að ræða. Að athöfnin, hegðunin eða starfsemin sé frjálst val og hafi í för með sér ánægju og jákvæð áhrif. Kjarni tómstunda má segja að felist í vellíðan og aukningu á lífsgæðum.

Í þessari skilgreiningu er gerður skýr greinarmunur á frítíma og tómstundum. Tómstundir eiga sér yfirleitt stað í frítíma en ekki allur frítími er tómstundir. Afstaða er því tekin gegn þeim sem líta á glæpi og ýmsa niðurbrjótandi hegðun sem tómstundir en með þeim sem líta svo á að tómstundir séu jákvæðar og uppbyggjandi. “

(Vanda Sigurgeirsdóttir, 2010)

Undir tómstundastarf koma svo ýmsir undirflokkar sem skilgreinast einna helst af markhópnum sem starfið snýr að. Dæmi um tómstundastarf er því félög og klúbbar fyrir fullorðna eða blandaða aldurshópa og félagsstarf aldraðra. Æskulýðsstarf flokkast einnig undir tómstundastarf.

Æskulýðsstarf (e. youth work)

Í æskulýðslögum nr. 70/2007 er æskulýðsstarf skilgreint sem:

„Með æskulýðsstarfi er átt við skipulagða félags- og tómstundastarfsemi þar sem börn og ungmenni starfa saman í frístundum sínum að hugsjónum, markmiðum og áhugamálum sem þau sjálf meta að verðleikum. Í skipulögðu æskulýðsstarfi skal hafa í huga félags-, forvarna-, uppeldis- og menntunarlegt gildi þess sem miðar að því að auka mannkosti og lýðræðisvitund þátttakenda. Í öllu starfi með börnum og ungmennum skal velferð þeirra höfð að leiðarljósi og þau hvött til frumkvæðis og virkrar þátttöku. Lögin miðast við æskulýðsstarf fyrir börn og ungmenni, einkum á aldrinum 6–25 ára.”

Undir æskulýðsstarf flokkast þá:

Frístundaheimili
Félagsmiðstöðvar
Ungmennahús
Starf frjálsra félagasamtaka sem snýr að ungu fólki og uppfyllir skilgreininguna hér að ofan
Sjálfstætt starf og félög ungs fólks sem uppfylla skilgreininguna hér að ofan

Allir sem starfa sem sjálfboðaliðar eða launaðir starfsmenn við æskulýðsstarf eru kallaðir æskulýðsstarfsmenn (e. Youth worker). Þetta á jafnt við um sjálfboðaliða og starfsmenn sem frá greitt fyrir vinnu sína enda eru hlutverk og markmið þau sömu. Stundum hef ég heyrt að það vefjist fyrir fólki þetta orð „starfsmaður” ef ekki eru greidd laun fyrir. Fyrir þá sem hugsa svoleiðis vil ég vekja athygli á yfirheitinu „æskulýðsstarf” sem gefur til kynna að visst starf sé unnið burt séð frá því hvort greitt sé fyrir vinnuna eða ekki. Einnig er gott að skoða orðræðuna okkar um „að starfa”, t.d. Sigurður hefur gengt ýmsum störfum fyrir samtökin, Sigurður hefur verið virkur í starfinu í mörg ár, Sigurður hefur unnið gott starf fyrir félagið. Við hikum ekki við að tala um störf og starf sem einstaklingar vinna í sjálfboðavinnu og því ekkert að því að kalla þá starfsmenn.

Lokaorð

Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að þetta er ekki sú hugtakanotkun sem allir hafa notað alltaf. EN ég tel að þetta séu skýr hugtök og að ef við sem þjóð, starfsvettvangur eða hvað það er sem sameinar okkur, ákveðum að notast við skýr hugtök næstu árin munu allir geta sammælst um merkingu þeirra.

Ég meina gaffall heitir ekki gaffall nema út af því að við ákváðum að kalla hann gaffal!

Heimildir

Menntamálaráðuneytið. (2014). Stefnumótun í æskulýðsmálum 2014-2018. Reykjavík: Menntamálaráðuneytið.

Vanda Sigurgeirsdóttir. (2010, 31. desember). Skilgreining á hugtakinu tómstundir. Ráðstefnurit Netlu – Menntakvika 2010. Sótt 16. janúar 2013 af http://netla.khi.is/menntakvika2010/025.pdf.

Æskulýðslög nr. 70/2007.

Er í lagi að skutlast með ungling á einkabíl – Hvað finnst þér?

Við höfum ákveðið að setja inn nýtt siðferðilegt álitamál. Við veltum upp spurningunni:
Er í lagi að skutlast með ungling á einkabíl fyrir, eftir eða á vakt?
Er það alltaf í lagi? Er það aldrei í lagi? Er það í lagi í ákveðnum tilfellum? Er það í lagi við ákveðnar aðstæður?

Við hvetjum alla til að blanda sér í umræðuna og beita rökum með og á móti. Mikilvægt er að fólk sé opið og virði skoðanir annarra. Ef þið hafið siðferðilegt álitamál sem ykkur langar að ræða sendið það endilega á [email protected]. Það má vera raunverulegt úr starfinu ykkar eða aðstæður sem gætu hugsanlega komið upp.

Þjónandi forysta – Eitthvað vælulegt og í besta falli fyrir kerlingar?

Steingerður Kristjánsdóttir Verkefnisstjóri á skrifstofu frístundamála hjá SFS

Oft er ég spurð hvort þjónandi forysta (e. servant leadership) sé ekki bara einhverjar kerlingabækur, eitthvað fyrir ístöðulausa stjórnendur og undirlægjur? Svarið er nei! Þjónandi forysta er hugmyndafræði sem mörg stórfyrirtæki hafa tileinkað sér með það að markmiði að hámarka afköst og arð með gæði og starfsánægju í fyrirrúmi. Má þar nefna bandarísk fyrirtæki á borð við South West Arlines, Starbucks, TDIindustries og Zappo svo eitthvað sé nefnt. Íslenskum fyrirtækjum og stofnunum sem tileinka sér þjónandi forystu fer einnig mjög fjölgandi.

Lesa meira “Þjónandi forysta – Eitthvað vælulegt og í besta falli fyrir kerlingar?”

Hópastarf og samvinna

Frítíminn brá sér á starfsdaga SAMFÉS á Úlfljótsvatni nú í september. Meðal margra áhugaverðra erinda þar var erindi Einars Rafns Þórhallssonar, tómstunda- og félagsmálafræðings og framhaldsskólakennara, um samvinnu í hópum. Frítíminn króaði Einar af og spurði hann nánar út í erindið og áhuga hans á hópafræðunum.

Lesa meira “Hópastarf og samvinna”

Jákvæð sálfræði og frístundastarf

Ég átti einu sinni spjall við kennara á grunnskólastigi. Hann barmaði sér yfir því að fyrsta spurning foreldra í foreldraviðtölum væri hvort barn þess ætti vin í bekknum eða ekki. Kennarinn hafði væntingar um að foreldrar hefðu frekar áhuga á hvernig gengi hjá barninu að læra að lesa. Við sem þekkjum frístundastarf skiljum að það eru samskipti sem skipta mestu máli. Að fá að njóta sín, kynnast jafnöldrum, eignast vini og kunningja, að fá að reyna á hæfileika sína og hafa gaman. Lesa meira “Jákvæð sálfræði og frístundastarf”